اسکولیوز چیست و انواع آن
اسکولیوز، یکی از شایعترین ناهنجاریهای ستون فقرات است که در آن انحنای غیرطبیعی در محور ستون فقرات ایجاد میشود. درمان اسکولیوز، به نوع و شدت این انحنا بستگی دارد و هدف آن، جلوگیری از پیشرفت بدشکلی، کاهش درد و بهبود عملکرد حرکتی بدن است.
درخواست مشاوره رایگان
با تکمیل فرم مشاوره ، در اسرع وقت با شما تماس می گیریم
تعریف و معیارهای تشخیص
لازمهی درمان اسکولیوز، تشخیص درست آن بر اساس معیارهای علمی است. اسکولیوز، زمانی رخ میدهد که زاویه انحنا در ستون فقرات، بر اساس زاویه کاب، بیش از ۱۰ درجه باشد. این زاویه، با استفاده از تصاویر رادیوگرافی تمامقد ستون فقرات اندازهگیری میشود. پزشک علاوه بر بررسی تصاویر، معاینه فیزیکی دقیق نیز انجام میدهد تا چرخش مهرهها، عدم تقارن شانهها، برجستگی کتف یا لگن و تغییرات قامتی را ارزیابی کند.

انواع اسکولیوز (ایدیوپاتیک، مادرزادی، دژنراتیو)
- اسکولیوز ایدیوپاتیک: این نوع اسکولیوز، معمولاً در دوران رشد (بهویژه در نوجوانان) بروز میکند و عوامل ژنتیکی، رشد نامتقارن عضلات و اختلالات عصبیـعضلانی در شکلگیری آن نقش دارند.
- اسکولیوز مادرزادی: این نوع اسکولیوز، در نتیجه شکلگیری غیرطبیعی مهرهها در دوران جنینی ایجاد میشود.
- اسکولیوز دژنراتیو: این نوع، بیشتر در بزرگسالان و سالمندان مشاهده میشود و در اثر فرسایش دیسکها، آرتروز مفاصل فاست و ضعف عضلات ایجاد میگردد.
علل و عوامل مؤثر بر پیشرفت اسکولیوز
شناخت دقیق عوامل ایجاد و تشدیدکننده این عارضه، نقش مهمی در انتخاب بهترین روش درمان اسکولیوز دارد. در ادامه عوامل موثر بر شکلگیری این اختلال مورد بررسی قرار میگیرد.
ژنتیک و عوامل وراثتی
یکی از عوامل اصلی بروز و پیشرفت این بیماری، زمینههای ژنتیکی است. مطالعات نشان دادهاند که در بیش از ۳۰٪ از بیماران، سابقه خانوادگی اسکولیوز وجود دارد. محققان، ژنهایی را شناسایی کردهاند که با کنترل رشد و تمایز سلولهای ستون فقرات مرتبطاند و جهش یا اختلال در عملکرد آنها میتواند باعث ایجاد انحنای غیرطبیعی شود.
رشد سریع، ضعف عضلانی، عوامل محیطی
در دوران بلوغ، رشد سریع استخوانها بدون هماهنگی کامل عضلات و رباطها، میتواند زمینهساز بروز اسکولیوز شود. در چنین شرایطی، درمان اسکولیوز باید در اسرع وقت آغاز شود تا انحنا با رشد بدن تشدید نشود. ضعف عضلات پشتی و شکمی، نیز باعث میشود ستون فقرات نتواند بهدرستی محور عمودی بدن را حفظ کند. علاوه بر آن، عوامل محیطی مانند نشستن طولانیمدت پشت میز، وضعیت نادرست بدن هنگام مطالعه یا استفاده از تلفن همراه و حتی حمل نامتعادل کیف مدرسه نیز میتوانند در پیشرفت اسکولیوز نقش داشته باشند.

انواع اسکولیوز
درخواست مشاوره رایگان
با تکمیل فرم مشاوره ، در اسرع وقت با شما تماس می گیریم
علائم، تشخیص و ارزیابی شدت
شناسایی زودهنگام علائم و تشخیص دقیق، اولین گام مؤثر در درمان اسکولیوز به شمار میآید. به طور کلی علائم و روشهای تشخیص این بیماری به شرح زیر است.
علائم بالینی و نشانههای قابل مشاهده
- عدم تقارن شانهها یا لگن
- برجستگی یک طرفه قفسه سینه یا کتف به دلیل چرخش مهرهها و دندهها در اثر انحنا
- کج شدن بدن هنگام ایستادن یا راه رفتن
- قرارگیری ناهماهنگ لباسها روی بدن بهویژه در ناحیه شانه یا لگن
- بروز درد کمر، خستگی زودرس و کاهش ظرفیت تنفسی در مراحل پیشرفته این اختلال
تستها و تصویربرداری (رادیوگرافی، MRI)
برای انتخاب دقیقترین روش درمان اسکولیوز، ارزیابی تصویری ستون فقرات ضروری است. رایجترین ابزار تشخیص این اختلال، اندازه گیری زاویه کاب با استفاده از دستگاه رادیوگرافی ساده است. زاویه کمتر از ۲۰ بیانگر انحراف خفیف، زاویه بین ۲۰ تا ۴۰ درجه اسکولیوز متوسط و بیش از ۴۰ درجه اسکولیوز شدید است. در مواردی که احتمال وجود ناهنجاریهای عصبی یا ساختاری مطرح است، MRI نیز انجام میشود تا نخاع، دیسکها و بافتهای نرم بهصورت دقیق بررسی شوند. گاهی از اسکن سهبعدی یا تست اسکلومتری، برای پایش روند درمان نیز استفاده میشود.

روشهای درمان غیرجراحی اسکولیوز
در بسیاری از بیماران، بهویژه در مراحل خفیف تا متوسط، میتوان بدون انجام جراحی اقدام به درمان اسکولیوز کرد. روشهای درمان غیرجراحی اسکولیوز عبارتند از:
فیزیوتراپی و حرکات اصلاحی
فیزیوتراپی، یکی از مؤثرترین رویکردهای درمان اسکولیوز است که در آن از تمرینات اصلاحی برای تقویت عضلات پشتی، بهبود تعادل عضلانی و افزایش انعطاف ستون فقرات استفاده میشود. فیزیوتراپیستها از تکنیکهای تخصصی مانند تمرینات کششی و تقویتی، تمرینات تنفسی و تمرکز بر تقارن بدن استفاده میکنند تا وضعیت قرارگیری بدن به مرور اصلاح شود.
بریسگذاری (اصول، انواع، زمان استفاده)
بریسگذاری، یکی از پایههای اصلی درمان اسکولیوز در نوجوانان است. این درمان زمانی که انحنا بین ۲۰ تا ۴۰ درجه است و استخوانها هنوز در حال رشد هستند، موثر واقع میشود. بریس با وارد کردن فشار کنترلشده به بخشهای خاص ستون فقرات، از افزایش زاویه انحنا جلوگیری میکند. مدت زمان استفاده از بریس، معمولاً بین ۱۸ تا ۲۳ ساعت در روز است.
روش شروت
یکی از مدرنترین و علمیترین روشهای فیزیوتراپی برای درمان اسکولیوز، روش شروت است. این روش، بر پایه تمرینات اصلاحی سهبعدی طراحی شده است و هدف آن بازآموزی مغز و بدن برای حفظ وضعیت صحیح ستون فقرات در تمام حرکات روزمره است. تمرینات شروت شامل تنفس خاص، کشش فعال عضلات ضعیف و تقویت عضلات کوتاهشده است.