علت درد شانه چیست و چطور آن‌ها را تشخیص دهیم؟

درد شانه یکی از شایع‌ترین دلایل مشاوره در مطب پزشکی است. در اکثر موارد، علت درد شانه مربوط به درد اطراف مفصل، به‌ویژه روتاتور کاف است. اما مانند سایر مفاصل، شانه می‌تواند تحت تأثیر آرتروز، استئوآرتریت و سایر آسیب‌های مفصلی یا استخوانی قرار گیرد. تشخیص و مهم‌تر از همه، نشانه‌های درمانی مناسب اساساً نتیجه شرح حال کامل و معاینه بالینی است که گاهی اوقات با آزمایش‌های پاراکلینیکی ساده همراه می‌شود. علاوه بر این، بررسی‌ها بایستی بتواند سایر علل مفصلی را شناسایی کند و علل خارج مفصلی را رد نماید.

علت درد شانه چیست؟ شناخت ساختار مفصل و شروع نشانه‌ها

شانه متحرک‌ترین مفصل در بدن انسان است. شانه از سه مفصل (گلنوهومرال، آکرومیوکلاویکولار و استرنوکلاویکولار) تشکیل شده است که به شانه کمک می‌کنند تا حرکات متنوعی را در جهات مختلف انجام دهد. پایداری اصلی مفصل توسط عضلات روتاتور کاف تأمین می‌شود. علت درد شانه می‌تواند ناشی از آسیب ناگهانی مانند ضربه، سقوط یا حرکت ناگهانی باشد. همچنین علت درد می‌تواند به مرور زمان به دلیل حرکات تکراری یا حالت‌های طولانی مدت باشد.

اگرچه علائم و تشخیص‌ها علت درد شانه متفاوت است، اما علل درد اغلب یکسان است و مهم‌ترین علل درد شانه شامل آسیب‌های روتاتور کاف، شانه منجمد، آرتروز و بورسیت، دیسک گردن و در موارد اورژانسی (مشکلات قلبی) است. این علل درد نتیجه ضربه، پیری و ساییدگی طبیعی ساختارهای شانه، فعالیت بدنی مکرر یا شدید و ورزش می‌باشند.

علت درد شانه متفاوت است.

آسیب‌های روتاتور کاف؛ شایع‌ترین علت درد شانه هنگام بالا آوردن دست

پارگی روتاتور کاف به آسیب به یک یا چند تاندون در شانه، واقع در سر استخوان بازو اشاره دارد. هنگامی که این تاندون‌ها دیگر به سر استخوان بازو متصل نیستند، تحرک شانه مختل می‌شود. عضلاتی که به نگه داشتن بازو در مفصل شانه (عضلات روتاتور کاف) کمک می‌کنند، می‌توانند دچار گرفتگی (سندرم گیرافتادگی ساب‌آکرومیال)، التهاب (تاندونیت) یا پارگی جزئی شوند.

یکی از علل اصلی پارگی روتاتور کاف، ساییدگی و پارگی تاندون‌ها با افزایش سن است، اما توسط برخی بیماری‌ها یا حرکات تکراری شانه نیز تشدید می‌شوند. در این مورد، شانه هنگام بالا بردن بازو به بالای سر، حتی بدون حرکت دادن بازو، دردناک می‌شود.

سندرم گیرافتادگی ساب‌آکرومیال یا سندروم ایمپینجمنت (Impingement) و تاندونیت روتاتور کاف اغلب در افرادی مشاهده می‌شود که در ورزش‌هایی شرکت می‌کنند که شامل حرکات تکراری بازو در بالای سر است. این ورزش‌ها شامل ضربه زدن یا پرتاب کردن در بیسبال، حمل بارهای سنگین روی شانه، سرویس زدن در ورزش‌های راکتی، شنای آزاد، پروانه یا کرال پشت می‌باشد. حرکات تکراری بازو در بالای سر باعث می‌شود که سر استخوان بازو، عضلات روتاتور کاف را به قسمت بالایی کتف فشار دهد و در نتیجه التهاب و تورم عضلات ایجاد شود. اگر حرکت با وجود التهاب ادامه یابد، تاندون می‌تواند ضعیف و پاره شود.

کارهای تکراری منجر به شانه درد می‌شود.

شانه منجمد (کپسولیت چسبنده)؛ علت درد شانه و خشکی شدید مفصل

کپسولیت چسبنده، که اغلب “شانه یخ زده یا شانه منجمد” نامیده می‌شود، یک بیماری شایع شانه است. در این مورد، بیمار احساس قفل شدن شانه را تجربه می‌کند که منجر به سفتی پیشرونده می‌شود. در داخل شانه، غشای نازکی به نام کپسول مفصلی، تحریک و ملتهب شده و باعث ایجاد کپسولیت چسبنده می‌شود. علل دقیق کپسولیت چسبنده به طور کامل شناخته نشده است، اما عوامل متعددی از جمله ضربه، جراحی شانه، اختلالات روتاتور کاف، بیماری‌های التهابی و آرتروز می‌تواند در آن دخیل باشد.

علائم کپسولیت چسبنده شانه به خوبی تعریف شده است و بیماران درد شدیدی را به خصوص در حین حرکات ناگهانی و غیرارادی تجربه می‌کنند. این درد اغلب مربوط به التهاب کپسول مفصلی شانه است و خشکی شدید مفصل ناشی از آن، منشا قابل توجهی از اختلال عملکردی است.

دیسک گردن می‌تواند باعث شانه درد شود.

آرتروز، بورسیت و تاندونیت؛ متهمان اصلی التهابات مفصل شانه

تاندونیت و بورسیت یکی از علل شایع درد شانه است. تاندونیت را می‌توان به عنوان التهاب یک یا چند تاندون تعریف کرد که بافت‌های فیبری هستند که عضله را به استخوان متصل می‌کنند. در شانه، این بیماری در درجه اول بر روتاتور کاف، گروهی از چهار عضله متصل به سر استخوان بازو، مانند یک کلاهک، تاثیر می‌گذارد. تاندون‌های شانه اغلب تحت تاثیر حرکات تکراری یا نامناسب قرار می‌گیرند که در نهایت منجر به التهاب و درد می‌شوند.

در مورد بورسیت، التهاب بورس، یک کیسه پر از مایع است که به عنوان ضربه‌گیر بین استخوان و تاندون عمل می‌کند. در شانه، این بیماری عمدتاً بر بورس ساب آکرومیال تأثیر می‌گذارد.

آرتروز بیماری بسیار نادرتر شانه است، اما از نظر عواقب و جراحی پروتزی که گاهی اوقات نیاز دارد، بسیار شدیدتر است. آرتروز شانه مرحله پیشرونده بیماری روتاتور کاف است که به خوبی مدیریت نشده است و باید در مرحله اولیه آن، یعنی تاندونیت (التهاب تاندون)، تشخیص داده و درمان می‌شد. این سه علت شانه درد علائم اولیه یکسانی دارند و باعث درد شانه و درجات مختلفی از محدودیت حرکتی می‌شوند.

تفاوت شانه منجمد و آسیب روتاتور کاف

معمولا درد شانه با افزایش سن بیشتر رخ می‌دهد.

علت درد شانه چپ و راست که منشأ غیر ارتوپدیک دارند (دردهای ارجاعی)

دلایل مختلفی وجود دارد که ممکن است در شانه و بازوی راست و چپ درد داشته باشید. همه دردهایی که در شانه احساس می‌شوند از مفصل شانه سرچشمه نمی‌گیرند. در برخی از بیماران، درد ممکن است از ستون فقرات گردنی، ریشه‌‍‌های عصبی فشرده شده یا با شیوع کمتر از نواحی دیگر مانند قفسه سینه، ریه‌ها یا شکم ناشی شود.

در بسیاری از موارد، علت درد شانه در نتیجه استفاده بیش از حد یا آسیب عضلانی است. اما درد شانه می‌تواند ناشی از دردهای ارجاعی نیز باشد. به عنوان مثال، درد شانه چپ می‌تواند از مشکلات اسکلتی-عضلانی شایع، ناهنجاری‌های غیرمعمول عصبی یا عروقی یا بیماری‌های سیستمیک زمینه‌ای از جمله بیماری قلبی باشد. کشیدگی‌های عضلانی، آسیب‌ها یا درد ارجاعی ( Referred Pain) از اندام‌های حیاتی مانند قلب نیز می‌تواند باعث ناراحتی در شانه چپ شود.

همچنین سنگ کیسه صفرا، کیسه صفرا را تحریک می‌کند. درد از شکم به شانه سرایت می‌کند. در این مورد، غذاهای چرب ممکن است باعث حالت تهوع شوند. همچنین علت درد شانه می‌تواند ناشی از آسیب عصبی در آن ناحیه باشد. تشخیص علائم مرتبط برای تشخیص بیماری‌های جزئی از موارد اضطراری مانند حمله قلبی ضروری است.

معاینه فیزیکی باید متناسب با دلیل مشاوره باشد.

 روش‌های تخصصی تشخیص علت درد شانه توسط پزشک فوق تخصص

گاهی اوقات علائم به تنهایی برای تشخیص علت شانه درد کافی نیستند. بنابراین پزشکان ارزیابی هدفمندتری را با در نظر گرفتن ویژگی‌های هر مورد از بیماری شانه، طیف کامل علائم و معاینات فیزیکی توصیه می‌کنند. معاینات فیزیکی شانه بازرسی لمس برای حساسیت و گرمای بیش از حد، ارزیابی دامنه حرکت و قدرت شانه می‌باشد.

آزمایش‌های بالینی زیادی برای ارزیابی آسیب‌شناسی‌های مختلف شانه وجود دارد، اما انجام همه آزمایش‌ها روی هر بیمار عملی نیست. معاینه فیزیکی باید متناسب با دلیل مشاوره باشد. با این حال، ارزیابی محل درد، تحرک شانه و قدرت آن باید روی همه بیماران انجام شود. معاینه و مقایسه هر دو شانه و درآوردن لباس بیمار از کمر به بالا مهم است، زیرا بسیاری از یافته‌های معاینه با لباس به راحتی قابل مشاهده نیستند.

برای شناسایی علت درد شانه تصویربرداری شامل اشعه ایکس ساده، نوار عصب و ام آر آی (MRI)، سی تی اسکن و سونوگرافی عضلانی-تاندونی است. تجویز یکی از این روش‌ها بستگی به این دارد که آیا پزشک به آسیب استخوانی، پارگی تاندون، آسیب شناسی مفصلی، ناپایداری، آرتروز، کلسیفیکاسیون یا درد ارجاعی مشکوک است یا خیر.

آزمون خراش کمر

تست‌های خانگی ساده برای ارزیابی اولیه و تشخیص دامنه حرکتی شانه

یک تست ساده که اغلب آزمون خراش کمر نامیده می‌شود، توسط فیزیوتراپیست‌ها برای نشان دادن میزان انعطاف‌پذیری و تحرک شانه‌ها، نحوه عملکرد بالاتنه و شناسایی نواحی سفتی یا گرفتگی روی بیمار انجام می‌شود. تست خانگی به این ترتیب است که یک دست را پشت سر خود و به سمت بالا و به پشت خود بیاورید و دست دیگر را روی شانه خود و به پایین کمر خود ببرید تا دستانتان یکدیگر را لمس کنند.

این آزمایش چیزی بیش از تحرک شانه است. همچنین این آزمایش نشان می‌دهد که چگونه قسمت‌های مختلف بالاتنه از قفسه سینه (قسمت فوقانی و میانی پشت) و کتف (تیغه‌های شانه) گرفته تا مفصل شانه با هم کار می‌کنند. اگر دستان شما به اندازه یک بازو از هم فاصله داشته باشند، به این معناست که تحرک خوبی دارید. اگر بیش از یک بازو از هم فاصله داشته باشند، نیاز به بهبود دارد.

 چه زمانی درد شانه خطرناک است و باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد؟

گاهی اوقات، درد بی‌دلیل شانه و بازو می‌تواند نشانه حمله قلبی باشد. حمله قلبی یک اورژانس پزشکی است.

اگر علت درد شانه چپ شما ناگهانی است و با سنگینی قفسه سینه، تنگی نفس، تعریق سرد، حالت تهوع و سرگیجه یا انتشار درد به فک و گلو همراه است، نشانه اورژانس قلبی است و باید فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید.