وبلاگ
شانه یخزده (Frozen Shoulder) علائم، مراحل و بهترین درمانها
شانه یخزده (Frozen Shoulder) علائم، مراحل و بهترین درمانها
شانه یخزده، که در پزشکی به عنوان کپسولیت چسبنده (Adhesive Capsulitis ) شناخته میشود، با سفتی و ناراحتی در مفصل همراه است. این بیماری معمولاً به تدریج ایجاد میشود و برای مدت طولانی ادامه مییابد. در این محتوا، منشا، علائم، روشهای تشخیصی، درمان شانه یخزده و اقدامات پیشگیرانه مرتبط با شانه یخزده را بررسی خواهیم کرد.
شانه یخزده چیست و چه علائمی دارد؟ (کپسولیت چسبنده)
شانه یخزده (کپسولیت چسبنده) وضعیتی است که با سفتی و درد در مفصل شانه مشخص میشود. این بیماری ناشی از ضخیم شدن و سفت شدن کپسول بافت همبند اطراف مفصل است و در نتیجه دامنه حرکتی طبیعی شانه را محدود میکند.
علائم کپسولیت چسبنده بسته به مرحله بیماری متفاوت است. علائم رایج عبارتند از:
- درد و سفتی در مفصل شانه به طور خاص قابل توجه است و درد به تدریج ایجاد میشود.
- دامنه حرکتی محدود در شانه.
- اختلالات خواب به دلیل درد و ناراحتی.
- افزایش شدت درد در شب.
درمان شانه یخزده شامل مدیریت درد با داروهای ضدالتهاب، تزریق کورتون به مفصل برای کاهش التهاب حاد، و انجام منظم جلسات فیزیوتراپی و حرکات کششی تخصصی جهت بازگرداندن دامنه حرکتی مفصل(Range of Motion) است.
درمان شانه منجمد شامل مدیریت درد با داروهای ضدالتهاب است.
مراحل سهگانه بیماری کپسولیت چسبنده؛ از درد شدید تا خشکی مفصل
شانه یخزده معمولاً به آرامی ایجاد میشود و میتوان آن را به سه مرحله تقسیم کرد:
- مرحله قفل شدن (مرحله درد حاد): درد و سفتی در مفصل شانه به تدریج با گذشت زمان بدتر میشود.این علائم میتوانند از چند هفته تا چند ماه ادامه داشته باشند. تلاش برای حرکت دادن اجباری و ناگهانی شانه در فاز اول (درد شدید) میتواند التهاب را چند برابر کند و روند بیماری را طولانیتر کند؛ بنابراین هرگونه تمرین تحت نظر ادیولوژیست یا متخصص فیزیوتراپی و ارتوپد بایستی باشد.
- مرحله انجماد: درد کاهش مییابد، اما شانه سفتتر و حرکت آن دشوارتر میشود.این مرحله میتواند ۴ تا ۶ ماه یا حتی بیشتر ادامه یابد.فعالیتهای روزانه به طور فزایندهای دشوار میشوند.
- مرحله ذوب شدن: دامنه حرکتی شانه شروع به بهبود میکند.این مرحله میتواند ماهها یا حتی سالها طول بکشد. شانه به تدریج انعطافپذیری و تحرک خودش را بدست میآورد.
تطبیق مراحل بیماری شانه با متد درمانی
| مرحله بیماری | علائم غالب | هدف اصلی درمان | متدهای درمانی پیشنهادی |
| مرحله انجماد | درد شدید، التهاب، افزایش درد شبانه، شروع محدودیت حرکتی | کاهش درد و کنترل التهاب | · تزریق کورتون داخل مفصل
· داروهای ضدالتهاب و مسکن · استراحت نسبی و پرهیز از حرکات ناگهانی · کششهای بسیار ملایم تحت نظر متخصص |
| مرحله یخزدگی | کاهش نسبی درد اما خشکی شدید و محدودیت واضح حرکت | افزایش دامنه حرکتی و کاهش چسبندگیهای کپسول مفصل | · فیزیوتراپی منظم و تهاجمیتر
· حرکات اصلاحی و کششی مداوم · درمانهای دستی تخصصی · هیدرودیلاتاسیون در موارد مقاوم |
| مرحله ذوب شدن | کاهش تدریجی خشکی، بهبود حرکت و کاهش درد | بازگشت کامل عملکرد شانه و جلوگیری از ضعف عضلانی | · تمرینات تقویتی عضلات روتاتور کاف
· تمرینات ثباتدهنده کتف · افزایش تدریجی فعالیتهای روزمره · برنامه بازتوانی برای بازگرداندن کامل دامنه حرکتی |
درد شبانه از علائم این بیماری است.
بهترین روشهای درمان شانه یخزده در پزشکی مدرن (بدون جراحی)
درمان شانه یخزده در درجه اول با هدف تسکین درد و بازیابی تحرک شانه انجام میشود. برخی از درمانهای رایج شامل:
- فیزیوتراپی و درمانهای دستی: تحرک ملایم و تمرینات کششی برای بهبود دامنه حرکتی شانه تجویز میشوند.فیزیوتراپی اغلب با سایر درمانها ترکیب میشود تا نتایج بهینه شود.
- داروها: داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) و مسکنهایی مانند پاراستامول برای تسکین درد استفاده میشوند. در برخی موارد، ممکن است تزریق کورتیکواستروئید برای کاهش التهاب تجویز شود.
- تزریق داخل مفصلی: تزریق کورتیکواستروئیدها یا اسید هیالورونیک به طور مستقیم به مفصل میتواند باعث تسکین سریع درد و بهبود تحرک شود.
- هیدرودیلاسیون: این تکنیک شامل تزریق مایع به مفصل است.
- جراحی (به عنوان آخرین راه حل): در صورت عدم موفقیت درمانهای محافظهکارانه، میتوان دستکاری تحت بیهوشی یا آزادسازی کپسول آرتروسکوپی را در نظر گرفت.
نقش حیاتی فیزیوتراپی و حرکات اصلاحی در درمان شانه یخزده
به طور کلی، شانه یخزده با گذشت زمان و حرکات اصلاحی منظم و فیزیوتراپی به طور قابل توجهی بهبود مییابد. بهبودی برای برخی افراد میتواند شش تا نه ماه طول بکشد، اما برای برخی دیگر میتواند سریعتر باشد. بازیابی چرخش داخلی، مانند رسیدن به جیب پشتی یا بالا بردن قسمت میانی پشت، اغلب دشوارترین و زمانبرترین بخش بهبودی است.
درمان خانگی شانه یخزده؛ تمرینات کششی امن برای بازگرداندن حرکت مفصل
فیزیوتراپی تحت نظارت برای شانه یخزده معمولاً بین یک تا شش هفته طول میکشد. در این مدت، انجام منظم تمرینات و حرکات کششی امن در خانه برای بیماران مهم است. این حرکات کششی باید حداقل یک یا دو بار در روز در خانه انجام شود.
حرکات کششی با تجویز پزشک بایستی صورت بگیرد.
چه زمانی برای درمان شانه یخزده نیاز به جراحی یا هیدرودیلاتاسیون است؟
جراحی شانه یخزده معمولاً زمانی در نظر گرفته میشود که اقدامات محافظهکارانه مانند فیزیوتراپی و داروها، در تسکین درد در مدت طولانی، معمولاً ۶ تا ۱۲ ماه، ناموفق بودهاند. روشهای تهاجمی از جمله جراحی برای شانه کمتر رایج هستند. گزینههای جراحی برای شانه یخزده عبارتند از آزادسازی کپسول آرتروسکوپی یا آرتروسکوپی، مانیپولاسیون زیر بیهوشی و آزادسازی کپسول باز میباشد.
یک درمان مؤثر و کم تهاجمی برای این بیماری، هیدرودیلاتاسیون یا هیدرودایسکشن شانه است، یک روش سرپایی که با هدایت سونوگرافی انجام میشود. هیدرودیلاسیون شامل تزریق مستقیم محلول نمکی و بیحسکننده به داخل کپسول شانه برای کشش آن و آزاد کردن چسبندگیهایی است که حرکت را محدود میکنند. سونوگرافی امکان هدایت دقیق سوزن را برای اطمینان از توزیع مایع در محل صحیح فراهم مینماید.
کدام دسته از افراد (بهویژه بیماران دیابتی) بیشتر در معرض شانه منجمد هستند؟
طبق تجزیه و تحلیلهای موجود و مطالعات بالینی، چندین عوامل خطر کپسولیت چسبنده وجود دارد:
- پرکاری تیروئید با افزایش خطر شانه منجمد همراه است.
- زنان بیشتر تحت تأثیر این بیماری قرار میگیرند و تقریباً 70٪ موارد را تشکیل میدهند.
- شانه یخزده در درجه اول در افراد بین 40 تا 60 سال رخ میدهد.
- بیماران مبتلا به دیابت نوع 1 یا نوع 2 خطر بیشتری برای ابتلا به کپسولیت چسبنده دارند.
- بیماریهای خودایمنی و برخی بیماریها مانند بیماری دوپویترن اغلب با کپسولیت چسبنده مرتبط هستند.
موقعیت کپسولیت چسبنده
طول دوره درمان شانه یخ زده چقدر است و چه زمانی بهبود مییابیم؟
زمان بهبودی برای شانه یخزده متفاوت است. در واقع، درمانها کاملاً شخصیسازی شده و به شدت بیماری بستگی دارند. علاوه بر این، برای تعیین درمان مناسب، لازم است در نظر گرفته شود که بیمار در کدام مرحله سه گانه قرار دارد. مرحله اول یا مرحله درد حاد میتواند حدود ۳ تا ۴ ماه طول بکشد. با شروع مرحله دوم یا مرحله ذوب پیشرونده، درد به تدریج فروکش میکند. این مرحله بین ۶ تا ۹ ماه طول میکشد.
مرحله سوم یا مرحله انجماد، شامل تحرک بسیار محدود بازو است و از ۶ تا ۱۲ ماه طول میکشد. در نهایت، مرحله بهبودی شامل بهبودی پیشرونده است و معمولاً بین ۶ تا ۱۲ ماه طول میکشد. با پیشرفت هر یک از این مراحل، یک برنامه درمانی پیشرونده برای تخمین زمان بهبودی کپسولیت شانه اجرا خواهد شد.